PODCAST ‘Gewoon zeggen: de pil heeft negatieve invloed op hoe je omgaat met stress, vind ik te kort door de bocht’

Vorige week vertelde biopsycholoog Estrella Montoya hoe de anticonceptiepil ervoor zorgt dat vrouwen minder cortisol aanmaken. En gingen we in op hoe vrouwen hierdoor wellicht minder bestand zijn tegen stress. Deze week vertelt huisarts en seksuoloog Peter Leusink wat dit betekent voor het advies van je huisarts.

Dat er nog geen oorzaak-gevolgverband is aangetoond tussen het gebruik van de anticonceptiepil en stress is waarom huisartsen zich nog niet tegen de pil keren. ‘Ik vertel op dit moment niet aan vrouwen dat ze door de pil minder goed met stress om kunnen gaan’, vertelt huisarts en seksuoloog Peter Leusink. ‘Elk geneesmiddel brengt veranderingen met zich mee. Ik kan mij dan ook goed voorstellen, dat de pil invloed kan hebben op stresservaring.’

‘Bij het verschijnen van het boek van Sarah Hill, heb ik wat onderzoek naar gedaan naar dit onderwerp’, vervolgt Leusink. ’En wat je dan ook weer ziet, is dat er studies zijn die de uitspraken van Hill tegenspreken. Want hoe definieer je stress, hoe lang houdt die stress aan en hoe definieer je stemmingsveranderingen? Er zitten veel haken en ogen aan. Gewoon zeggen: de pil heeft een negatieve invloed op je stressniveau en kunnen omgaan met stress, vind ik daarom te kort door de bocht. Maar het is wel interessant om te gaan onderzoeken. Want vrouwen nemen een stof tot zich die invloed kan hebben op het lichaam.’

Leusink wijst erop dat niet alles wat Hill vertelt, wetenschappelijk onderbouwt is. ‘Ik wil haar uitnodigen voorzichtig te zijn met het delen van dit soort informatie met een grote groep. Je kunt onrust teweegbrengen die misschien helemaal niet nodig is.’ Eerder zei Montoya ook: ‘Ik vind dat ze te stellig is in hoe ze het brengt, omdat de wetenschap nog niet heeft laten zien wat de gevolgen van het verlaagde cortisolniveau door de pil is.’

Vermoeidheid en zweten

Toekomstig onderzoek moet gaan aantonen wat de gevolgen zijn van het verdwenen cortisol. In de tussentijd kunnen we zelf letten op de kenmerken van het hebben van een lager cortisolniveau. Peter: ‘Als je cortisolreactie lager is, kun je moeilijk schakelen als je moet schakelen.’ Denk maar aan de vecht-of-vluchtreactie, waarbij je je lichaam wordt klaargestoomd om te reageren.

‘Bijvoorbeeld in stresssituaties of als je boos bent. Dan moet je reageren en daar helpt het cortisol bij. Als je cortisolniveau lager is, gaat dat reageren lastiger. Dan kun je een gevoel krijgen van vermoeidheid, uitputting, zweten of hartkloppingen. Allemaal omdat je je lichaam dan niet goed kunt voorbereiden op stress.’

In zijn spreekuur vraagt Leusink altijd aan vrouwen die komen voor de anticonceptiepil, wat ze al over de pil weten. ‘Zo hoor ik vaak verhalen die rondgaan op sociale media. Dat hormonen in een spiraaltje alleen invloed hebben op je baarmoeder. Maar dat is niet waar, ook die gaan door je hele lijf.’ Volgens Leusink is goede voorlichting erg belangrijk om feit en fabel van elkaar te scheiden.

‘Ik leg altijd uit, en dat doen andere huisartsen hopelijk ook, dat je in de eerste drie maanden een aantal klachten kunt verwachten die zeer waarschijnlijk overgaan. Dat zijn klachten als gewichtstoename, een wat misselijk gevoel, hoofdpijnklachten, misschien wordt je stemming wat bedrukt, of heeft het invloed op seksualiteit. Maar meestal gaat dat weer over.’

Stressklachten

Het zijn dus bijvoorbeeld hartkloppingen, vermoeidheid en zweten waaraan je kunt merken dat je minder goed reageert op stress. De oorzaak zou dan wellicht het gebruik van de pil kunnen zijn. Maar toch is het lastig om klachten daaraan toe te schrijven, dat zeggen ook de vrouwen zelf. ‘Een hele tijd nadat ik met de pil was begonnen ben ik een aantal keren naar de huisarts geweest met klachten die zij toeschreef aan stress’, vertelt studente Lotte van der Kooij (22). ‘Terwijl ik dat nooit had toen ik begon met de pil. Ik had natuurlijk weleens stress, maar ik had er nooit fysiek last van. Dan kon ik het relativeren en oplossen. Nu ik al een tijd aan de pil zat, kreeg ik echt hoofd- en buikpijn van stress.’

Lotte ging nadenken over wat hier de oorzaak van zou kunnen zijn. ‘Ik ben in die periode ook verhuisd, startte aan de universiteit en kreeg een vriend. Het was ook in die tijd dat mijn ouders gingen scheiden. Misschien was het alleen een heftige reactie op die stress. Dan is het alsnog vreemd dat het niet direct klachten opleverde toen het gebeurde, maar pas een half jaar daarna.’ Lotte ziet ook dat ze soms minder stress ervaart door de anticonceptiepil. ‘Ik hoef mij nu in ieder geval geen zorgen te maken dat ik zwanger word.’

Aangezien de anticonceptiepil werkt met hormonen en die ook invloed hebben op stemming, vertellen ook veel vrouwen dat zij stemmingswisselingen ervaren. In de bijsluiter van de pil wordt hier ook voor gewaarschuwd.

‘Ik kreeg enorme moodswings’

‘Drie jaar geleden besloot ik met de pil te stoppen, na hem vijftien jaar te hebben gebruikt’, vertelt Daniela Silvestri (38). ‘Ik kreeg enorme moodswings, was soms neerslachtig en maakte me zorgen over van alles en nog wat. Daarbij was ik een enorme stresskip die periode. Het voelt nu alsof ik jaren met een dikke deken over me heen heb rondgelopen en ik die eindelijk van me af kon schudden toen ik stopte.’

Toch is Daniela niet van al haar problemen af. ‘Ik heb nog steeds stress, maar ik heb het idee dat ik er beter mee kan omgaan. Of dat nou komt doordat ik de pil niet meer slik, weet ik niet zeker. Want kort nadat ik stopte, heb ik ook bij een psycholoog gelopen die mij ook een aantal handvatten heeft gegeven om met gevoelens van paniek en stress om te gaan. Maar feit blijft wel, dat ik me sinds het stoppen met de pil een stuk relaxter voel.’

Leusink maakt zich er al jaren hard voor dat vrouwen die klachten ervaren bij gebruik van de pil, eerder terug worden gevraagd bij de huisarts. In de nieuwe NHG-standaard, waarin de richtlijnen voor huisartsen staan, wordt hieraan ook aandacht besteed. ‘Als je als arts goed uitlegt dat de meeste klachten binnen drie maanden weg moeten zijn, dan valt tachtig tot negentig procent van de vrouwen af. Zij zijn dan gerustgesteld en hoeven niet meer terug te komen.’

Nieuwe richtlijnen

Die nieuwe richtlijnen komen binnen een half jaar uit. ‘De vraag om terug te komen is dan minder vrijblijvend dan voorgaande jaren. Ik zou toch graag zien dat huisartsen sommige vrouwen nog terugzien. Dat kan ook telefonisch of per e-mail.’

In Engeland is er al een aantal jaar een richtlijn voor huisartsen die zo’n extra terugkom moment aanraadt. ‘Ik pleit al langer voor het toevoegen van een extra gesprek. Ik ben blij dat het er nu eindelijk komt, maar vind het eigenlijk wel wat laat.’

Verder wetenschappelijk onderzoek zal moeten uitwijzen wat de gevolgen zijn van het gebruik van de pil op het brein. Tot die tijd kun je in ieder geval zelf kijken naar hoe je je voelt en eventueel actie ondernemen zoals een afspraak maken bij de huisarts.

Niet alle pilgebruiksters worden door de huisarts teruggevraagd op gesprek. Wil jij weten of jij straks terug moet komen? Luister dan naar de podcast met huisarts en seksuoloog Peter Leusink.

Note: Dit verhaal schreef ik als onderdeel van mijn afstudeerproject aan de School voor Journalistiek.

Print Friendly, PDF & Email